|
|
Son haftalarda gazetelerde “hükümetin mutlaka vergi
reformundan (gelirlerini garanti altına almak!) sonra harcama
reformu yapması gerektiği” hakkında çeşitli yazılar çıktı.
Çalışıyor veya başka kaynaklardan geliriniz varsa, size kendi
harcama reformunuzu yapmanızı öneriyorum.
Kendinize Ödeme Yapın!
Maaşınızı aldığınızda ilk yaptığınız iş ne? Veya maaşınız banka
hesabına yattığında ilk yaptığınız iş ne? Benim size önerim,
harcama reformunuz kapsamında maaşınızın %10unu kendinize
ödemeniz. Evet, size garip gelecek, ama zaten sizin olan paranızın
%10unu bir tasarruf hesabına devredin. Bu tasarruf hesabı TL
hesabı, döviz hesabı ($ veya euro; bence artık DM tasarruflarından
vazgeçin!) veya hisse senedi hesabı olabilir.
Disiplinli bir şekilde maaşınızın %10unu “kişisel
zorunlu tasarruf” kapsamına alın. Kendi kendinize de söz verin,
“kesinlikle, çok önemli ve acil bir gelişme olmadıkça bu paraya
dokunmayacağım!” diye...
Ayda 70 ABD $ını “kişisel zorunlu tasarruf”
hesabınıza yatırdığınızı varsayalım... Aylık %1 faiz getirisi ile
hesaplarsak 10 yıl sonunda 20000 dolarınız olabilir. Ayda 70 $nız
ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’na kote, büyük, ana sahibine
ve yönetimine güvendiğiniz bir şirketin hisse senedinden fiyatı ne
olursa olsun alın; aylara dağılan alım politikanız maliyetlerin
ortalama yoluyla düşürülmesi sonucunu doğuracaktır. Tablo I’de 13
ay boyunca ayda 70 $ tasarrufunuzu fiyatı tablodaki gibi değişen A
hissesine yönlendirdiğiniz zaman, dönem sonunda 14000 adet
hisseniz ve 210 $ karınız olabildiğini görebilirsiniz. Temettü
ödemelerini hesaba dahil etmedim. Portföy değeri, yatırdığınız
toplam paranın %20 üzerine çıktığında artış kadar hisseyi satıp
nakite de dönebilirsiniz. Fiyatlar tekrar düştüğünde (portföy
değeriniz, yatırdığınız toplam paranın %10 altına indiğinde)
önceki satıştan elde ettiğiniz ve yeni aylık tasarrufunuzla
yeniden hisse senedi alabilirsiniz.
Tablo
I: Aylık 70 $ tasarruf ile hisse senedi yatırımı yapılması
senaryosu
|
|
Aylık Yatırım |
Toplam Yat |
Hisse Fiyat |
Adet |
Toplam |
Deger |
Kar/Zarar |
|
1 |
70 |
70 |
0,05 |
1400 |
1400 |
70 |
0 |
|
2 |
70 |
140 |
0,06 |
1167 |
2567 |
154 |
14 |
|
3 |
70 |
210 |
0,07 |
1000 |
3567 |
250 |
40 |
|
4 |
70 |
280 |
0,065 |
1077 |
4644 |
302 |
22 |
|
5 |
70 |
350 |
0,06 |
1167 |
5810 |
349 |
-1 |
|
6 |
70 |
420 |
0,055 |
1273 |
7083 |
390 |
-30 |
|
7 |
70 |
490 |
0,05 |
1400 |
8483 |
424 |
-66 |
|
8 |
70 |
560 |
0,06 |
1167 |
9650 |
579 |
19 |
|
9 |
70 |
630 |
0,07 |
1000 |
10650 |
745 |
115 |
|
10 |
70 |
700 |
0,08 |
875 |
11525 |
922 |
222 |
|
11 |
70 |
770 |
0,09 |
778 |
12302 |
1107 |
337 |
|
12 |
70 |
840 |
0,085 |
824 |
13126 |
1116 |
276 |
|
13 |
70 |
910 |
0,08 |
875 |
14001 |
1120 |
210 |
Bütçe Yapın
Harcama reformunuzun ikinci önemli unsuru,
uyacağınız bir bütçenizin var olmasıdır. Bütçe kalemleri arasında
kira, fon/su, elektrik, doğalgaz, telefon, kablo TV, mutfak,
giyecek, sağlık, hediye, eğlence/seyahat kalemleri olabilir. Tablo
II’de örnek bir bütçe tablosunun sadece gider kısmının 1999 ilk üç
ayı verilmiştir. Siz gelir satırları ile diğer ayları da kendi
tablonuza ekleyip bir yıllık genel resmi görebilirsiniz.
Tablo II’nin ilk üç satırı, ülkemizde yaygın olarak
kullanılan referans yatırım birimi olarak ABD dolarının TCMB döviz
satış kuruna göre nasıl değişeceği ve değiştiğini gösterir
bilgileri içeriyor. Bu satırlar, harcama reformunuzun üçüncü
unsuru hakkında ipuçları içeriyor.
Tablo
II: Örnek Bütçe Tablosu
|
1999 |
|
TOPLAM |
O |
Ş |
M |
|
|
|
|
%5,49 |
%1,20 |
%3,50 |
|
Aysonu TCMB döv satış (T) |
|
%41,69 |
328370 |
344745 |
356811 |
|
Aysonu TCMB döv satış (G) |
|
%38,77 |
331485 |
335448 |
347189 |
|
|
|
12663 |
1579 |
968 |
892 |
|
GİDER TOPLAM |
%34,04 |
4773137 |
523555 |
324590 |
309686 |
|
EV |
%25,29 |
3546143 |
257811 |
254590 |
239086 |
|
KİRA |
%9,56 |
1340000 |
85000 |
85000 |
85000 |
|
EV FON/Su |
%1,66 |
233300 |
21600 |
31700 |
10000 |
|
TEL |
%0,57 |
80005 |
5820 |
5890 |
6096 |
|
ELKTR |
%1,37 |
192464 |
16120 |
14000 |
14490 |
|
KABLO-CINE5 |
%0,58 |
81600 |
8100 |
|
0 |
|
TEMİZLİK |
%1,64 |
230000 |
12000 |
18000 |
20000 |
|
MUTFAK/EV |
%9,76 |
1368774 |
109171 |
100000 |
103500 |
|
EV SİGORTASI |
%0,14 |
20000 |
0 |
0 |
0 |
|
ÖZEL |
%8,75 |
1226994 |
265744 |
70000 |
70600 |
|
AİDATLAR |
%0,17 |
23250 |
22000 |
0 |
600 |
|
AYŞE/AHMET/ALİ |
%6,36 |
892144 |
232144 |
70000 |
70000 |
|
SAĞLIK SİGORTASI |
%2,14 |
300000 |
0 |
0 |
0 |
|
SAĞLIK |
%0,05 |
6600 |
6600 |
0 |
0 |
|
HEDİYE |
%0,04 |
5000 |
5000 |
0 |
0 |
|
EĞLENCE/SEYAHAT |
%0,00 |
0 |
0 |
0 |
0 |
|
GELİR TOPLAMI |
%100,00 |
14021047 |
1101000 |
1181883 |
883202 |
Ekonomik ve Siyasi Gelişmeleri Takip Edin
Harcama reformunuzun başarıya ulaşması için Türkiye
ekonomisini etkileyen ve etkileyebilecek gelişmeleri yakından
takip edin. Gazetelerin ekonomi sayfalarında çok değerli bilgiler
ve analizler içeren köşe yazıları bulabilirsiniz. Bu haber ve
yorumları, “sizi nasıl etkileyebilir?” sorusuna cevap arayarak
okuyunuz. Sigara ve içki içmeyen birisi iseniz, Tekel zamları
sizin bütçenizi, dolayısıyla harcama reformunuzu olumsuz
etkilemeyecektir. Otomobilinizin yakıt giderlerini şirketiniz
ödüyorsa, benzin fiyatlarındaki artış kişisel bütçenizi
etkilemeyecektir.
|
|
